Santas koffie

Blog, 26 oktober 2013

santas

“Waar is die blauwe panton nou?” Mijn vriendin en ik dwalen door Rotterdam zoekende naar de opstapplek voor de watertaxi die ons naar Santas koffie moet brengen. Een excursie van het World Food Festival, waar we ons al weken geleden voor hadden aangemeld. In de verte zie ik een blondine in knalroze capuchontrui zwaaien. “Daar is het”, zeg ik. Inderdaad, daar ligt de boot met nog zo´n twintig deelnemers op ons te wachten. We verontschuldigen ons voor de late binnenkomst, stappen op en zetten koers richting de haven.

santas3

Het interieur

Na een half uur meren we aan in de Lekhaven bij een grijs industrieel pand dat in goede staat verkeert. De mannen van Santas koffie wachten ons op in het gebouw met – hoe kan het ook anders – een kop koffie. Van 100 procent arabicabonen. Dat horen we pas tijdens de cupping, een proeverij waar de verschillen tussen de robusta (muf, bitter en goedkoper) en de arabica (fris, kruidig en duurder) boon ons duidelijk wordt.

Maar eerst gaan we koffie branden. Met de hand, zoals ze dat vroeger deden. Dat gaat als volgt: de rauwe, groen kleurende bonen gaan in een soort gietijzeren pan met draaimolen. Terwijl de bonen branden op hoog vuur, worden ze rondgedraaid. Zo’n 10 minuten totdat ze donkerbruin kleuren. De proever lepelt er vervolgens een paar uit en bekijkt of ze klaar zijn. Zo ja, dan gaan de bonen door de zeef: en van de ene hopla, in de andere zeef. Zo komt er lucht bij en koelen de bonen af (tussendoor spuit iemand ze een beetje nat met een plantenspuit). Zo brand je dus koffie.

santas6

Koffiebonen

De smaak van koffie komt niet zozeer door het branden, maar eerder door het blenden (mengen). Een medewerker legt uit: “Het maakt een groot verschil waar die bonen vandaan komen, op wat voor bodem ze groeien en in wat voor klimaat. De smaak van de bonen verschilt per oogst. Dus om telkens dezelfde smaak te kunnen garanderen, proeven en mixen we elke keer weer opnieuw.”

Santas medewerkers op die manier vast heel wat kopjes koffie achterover geslagen. Santas koffie bestaat al sinds 1988. Het bedrijf importeert koffie uit onder meer Tanzania, Ethiopië, Mexico, Guatemala, Colombia en Brazilië. Op één blend na is alle koffie fairtrade en biologisch gecertificeerd. Ze kopen deze in bij coöperaties van kleine boeren. Santas levert koffie aan horeca in grote blikken. Dit doen ze om zo weinig mogelijk wegwerpplastic te gebruiken. “De blikken hergebruiken we wel zo’n 105 keer “, vertelt een medewerker met enige trots. “Wij verzetten ons tegen de wegwerpcultuur. Met die blikken bespaar je heel wat plastic. En uiteindelijk scheelt dat ook nog in de kosten.” Hij vervolgt: “Verzamel maar eens al die cupjes (Nescafe red.) die veel mensen tegenwoordig kopen, dat creëert een enorme berg plastic.”

santas7

Koffiebonen uit Tanzania

De excursie eindigt met een quiz, waarin we leren dat de eerste gebrande koffie in Abessinië (het huidige Ethiopië) ontdekt is, de eerste koffiesalon zich in Venetië bevond, dat er in Mauritius geen koffie groeit maar in Jemen wel, en dat een kop koffie in een café eigenlijk maar 20 eurocent kost, waarvan de koffieboer 1 cent krijgt. Wie de antwoorden goed heeft en via de bijbehorende letters het uiteindelijke woord raadt, mag een puzzel bestaande uit 1.000 stukjes mee naar huis nemen. Op de puzzel staat een lachende man van Afrikaanse origine afgebeeld die een blik Santas koffie op zijn hoofd heeft.

Terwijl mijn vriendin en ik even later de dag evalueren tijdens de rit in de watertaxu terug (“Wat waren die Santas mannen enthousiast!” en: “Jammer dat we niet hebben gezien hoe ze nu machinaal de koffie branden” maar ook: “Ik had nog wel een kop koffie gelust”) meren we aan bij het blauwe panton. Niet lang daarna stap ik op de trein naar huis. Ik plof neer en verbaas me er nog steeds over dat die puzzel met mij mee naar huis gaat. Ik pak hem op en kijk een grote, lachende afro recht in zijn ogen. Is hij naast fotomodel ook koffieboer? Zou hij ook 1 cent per kop koffie verdienen? Of misschien zijn vader of broer? Ik voel me een beetje schuldig. Maar wat kan ik doen? Ik neem nog maar een slok van bakje troost. Zoveel mogelijk koffie drinken, dat lijkt me voorlopig de beste oplossing.