Geen schone telefoon

OneWorld nr.9 2014; pag. 36, 37. 

schonetelefoonWaar en onder welke omstandigheden worden onze spullen gemaakt? Deze keer: de smartphone.

NL generatie smartphone

Ruim de helft van de Nederlanders loopt met een smartphone op zak. Niet alleen hier, ook in ontwikkelingslanden hebben mensen voordeel van mobiele telefonie en internet. Zoals kleine boeren die via hun telefoon actuele marktprijzen kunnen checken of op de hoogte blijven van de nieuwste landbouwtechnieken. De wereldwijde vraag naar smartphones creëert bovendien werkgelegenheid. Toch kent deze digitale revolutie ook een keerzijde. Grondstoffen komen uit de hele wereld samen en worden verwerkt in smelters. Doordat de herkomst van die grondstoffen lastig is te traceren, is de kans groot dat mobiele telefoons, en dus ook smartphones, confl ict mineralen bevatten.

Afrika grondstoffen

Coltan, tin, kobalt, tantalium, nikkel en ook goud zijn nodig bij de productie van een smartphone. Het winnen van deze grondstoff en in mijnen is een zware en ongezonde klus en de winst verdwijnt regelmatig in de zakken van warlords en milities. Dwang- en kinderarbeid zijn ook niet ongebruikelijk in de mijnen. Daarnaast veroorzaakt mijnbouw milieuschade. Bij het winnen van goud uit erts in Zuid-Afrika wordt soms cyanide gebruikt. dit extreemgiftige spul vormt een ernstige bedreiging voor het grondwater, de natuurlijke leefomgeving en de gezondheid van mijnwerkers en omwonenden. Boycotten lost niets op. Een initiatief als conflictfree – Tin initiative (zie pag. 32) probeert juist op een verantwoorde manier grondstoffen te winnen.

Azië: werken als machines

Apple’s iPhone is een van de populairste smartphones. Ze worden gemaakt door Foxconn. Dit Taiwanese bedrijf met 1,2 miljoen werknemers maakt ook iPads en elektronicaproducten voor Nokia, Dell en Sony. Foxconn kwam in opspraak wegens schendingen van arbeidsrechten in Chinese fabrieken: het hanteerde honderdurige werkweken in piektijden en zette minderjarigen in. In 2010 vonden 18 zelfmoordpogingen plaats onder de werknemers. Daarop verhoogde foxconn de lonen, plaatste vangnetten en vroeg werknemers een ‘geen zelfmoord’-verklaring te ondertekenen. Onder druk van consumenten en non profit-organisaties scherpte Apple arbeids- en veiligheidsnormen aan. Toch ontbreekt het nog aan leefbare lonen en democratische vakbonden.

The Chinese Dream

Twee keer zoveel geld verdienen als je ouders, je eigen smartphone hebben en wonen in een stad die bruist van energie. Het fabriekswerk in de Chinese miljoenensteden lonkt. Vele jongens en meisjes trekken na de middelbare school van het platteland naar de stad. Ze kloppen bijvoorbeeld aan bij elektronicaproducent Foxconn, bekend van iPhone en iPad. Maar het werk aan de lopende band is dodelijk saai en er is weinig kans op promotie. de werkdagen zijn lang; de fabriek draait dagen nacht. Werknemers klagen over het slechte eten en over het gebrek aan privacy op de campus waar ze wonen. Met zijn zessen delen ze een kamer. Sparen lukt zelden. Soms zoeken jongeren hun familieleden op met chinees nieuwjaar. Maar gezien de beperkte verlofdagen, geldgebrek en vaak lange reistijden naar het platteland, is dat lang niet voor iedereen weggelegd.

Wereldwijd migrantennetwerk

Wanneer lonen stijgen, wijken westerse bedrijven vaak uit naar regio’s waar het goedkoper produceren is. Punt is echter dat arbeidsrechten in lagelonenlanden nog in de kinderschoenen staan. Zo mag je er meestal niet staken. Het productiewerk in elektronicafabrieken in bijvoorbeeld Maleisië trekt arme arbeidsmigranten aan – soms gelokt onder valse arbeidsvoorwaarden – uit Indonesië, Nepal, Birma,de Filippijnen, India en Cambodja. De migranten (70 à 80 procent is vrouw) krijgen via het bemiddelingsbureau een tijdelijk contract, vaak met slechtere arbeidsvoorwaarden dan die van hun lokale collega’s. Regelmatig zijn ze het slachtoffer van uitbuiting of discriminatie.

Liever een eerlijke smartphone?

– Check de fairphone: fairphone.com
– phonebloks.com wil een telefoon maken uit vervangbare onderdelen
– Koop een tweedehands exemplaar
– Lever oude telefoons in bij een recyclingpunt (zie gemeentewebsite)
– Vraag naar een eerlijke telefoon bij Apple, Samsung, KPN, T-mobile of bij andere merken en telefonieaanbieders
– Meer info: makeitfair.org en electronicswatch.org

Bekijk het artikel in pdf: OneWorld_9_2013_36_37